Anadolu’nun ikinci ‘Efes’i: Aizanoi

Kütahya'nın Çavdarhisar ilçesindeki Aizanoi Antik Kenti, Anadolu'daki en iyi korunmuş Zeus Tapınağı'na ev sahipliği yapıyor ve sahip olduğu eserleriyle "İkinci Efes" olarak adlandırılıyor.
Anadolu’nun ikinci ‘Efes’i: Aizanoi

Kütahya’nın Çavdarhisar ilçesindeki Aizanoi Antik Kenti, Anadolu’daki en iyi korunmuş Zeus Tapınağı’na ev sahipliği yapıyor ve sahip olduğu eserleriyle “İkinci Efes” olarak adlandırılıyor.

Asırlara meydan okuyan Zeus Tapınağı, stadyumu, Roma köprüleri, tiyatro kompleksi, antik hamamı, dünyanın ilk borsalarından Macellumu ve her yerinden adeta tarih fışkıran Aizanoi Antik Kenti, görenleri büyülüyor. Eşsiz varlıklarıyla dikkat çeken antik kent, 2012 yılından itibaren UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alıyor.

Aizanoi Antik Kenti’nde 2011 yılından beri Halk Yatırım sponsorluğunda kazı ve alan araştırmaları yürütülüyor. Aizanoi Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Elif Özer, il merkezine 48 kilometre uzaklıktaki antik kentte daha önce Alman arkeologların yaptığı kazı çalışmalarının restorasyon çalışmalarıyla birlikte 2011 yılından itibaren Bakanlar Kurulu kararıyla çeşitli üniversitelerde görevli Türk arkeologlar ve uzmanlar tarafından yürütüldüğünü açıkladı.

ANTİK ÇARŞI GÜN YÜZÜNE ÇIKARILACAK

Kentin “agora” olarak adlandırılan antik çarşısında bu sene kazı çalışmaları yapılacağını ifade eden Özer, “2019 kazı sezonuna 29 Nisan’da başladık. Kentin kalbi dediğimiz çarşısında yani agora denilen alanda özel mülkiyet olduğundan bir çalışma yapamamıştık. Kamulaştırmanın büyük kısmının tamamlanmasından dolayı burada kazı çalışmaları gerçekleştireceğiz. Elde edeceğimiz bulguların buradaki antik dönemdeki sosyal yaşama ışık tutacağına inanıyoruz.” dedi.

Özer, eylül ayına ortalarına kadar yürütülecek çalışmalar kapsamında önceki yıllarda başladıkları antik hamamda da çalışmalarının süreceğini, ayrıca bölgede kültürel miras çalışmalarını da devam ettireceklerini aktardı.

MEZAR TAŞLARININ HER BİRİ BİRER SANAT ESERİ

Kazı başkan yardımcısı Dumlupınar Üniversitesi Arkeoloji Bölümü öğretim görevlisi Zerrin Erdinç ise 2016 yılından beri antik çağdan kalma mezar taşları üzerine çalışmalar yaptıklarını belirterek, “Aizanoi çevresindeki mezar taşlarının envanterini yapıyoruz ve onları kayıt altına alıyoruz ve tahrip olmasını engellemeye çalışıyoruz.” dedi.

Mezar taşlarındaki yazıtlardan yola çıkarak süslemelerle birleştirerek tarihlemelerini yaptıklarını dile getiren Erdinç, Aizaoni bölgesinde kapı biçimli frig tipi olarak adlandırılan mezar taşlarının yoğun olduğunu gördüklerini vurguladı.

Mezar taşlarındaki süslemelerden mezarın bir kadına ya da erkeğe ait olduğunun anlaşılabildiğini aktaran Erdinç, “Kadın mezarının mezar taşındaki süslemelerde yün sepetleri yada meyve sepeti, çiçekler, tarak, ayna figürleri kullanılmış. Bunlar mezarın bir kadına ait olduğunu gösteriyor. Erkek mezarlarının mezar taşı süslemelerinde ise güçlü gösteren aslan ve kartal gibi figürlere çokça rastladık. Karı koca mezarının mezar taşında ise erkek ve dişi aslan figürü kullanılmış.” ifadesini kullandı.

AİZANOİ – KÜTAHYA

Aizanoi Antik Kenti Roma döneminin en önemli kentlerindendir. Bir tepe üzerine kurulmuş olan ve şehrin önemli dinsel yapısı olarak görülen Zeus Tapınağı dünyanın en iyi korunmuş Zeus tapınaklarından biridir. Etrafındaki sütunla çevrili mekânın üstünün mermer kirişlerle kaplı olması nedeniyle Zeus Tapınağı pseudodipteros plandaki tek örnektir.

Şehrin kuzeyinde 13 bin 500 kişi kapasiteli stadyum ve 20 bin kişi kapasiteli tiyatronun bir kompleks şeklinde yapılması antik dönemde Aizanoi’den başka hiçbir yerde görülmemektedir.

MS 2. yüzyılın 2. yarısına tarihlenen Aizanoi Macellum’u, dünyanın ilk borsalarından biridir. Macellum’un duvarlarında İmparator Diocletian’ın MS 301 yılında enflasyonla mücadele için tespit ettiği imparatorluk pazarlarında satılan malların fiyatlarının yer aldığı ve günümüze kadar oldukça iyi durumda korunmuş olan yazıtlar bulunmaktadır.